= Menu

Artykuły

Przykładowe techniki twórczego myślenia stosowane w biznesie

Autor: Dr Aneta Chybicka
Źródło: Specjalista, marzec 2000, str. 9-10


"Wielki człowiek zachowuje umysł dziecka" Meng-cy

Większość firm boryka się z jakimiś problemami utrudniającymi ich postęp. Problemy te można oczywiście próbować rozwiązać w sposób standardowy, wzorując się np. na konkurencji lub używając wypróbowanych już schematów postępowania. Takie metody często okazują się wystarczająco dobre. Jednak w warunkach dużej konkurencji, kiedy klienta trzeba walczyć, twórcze myślenie może okazać się przydatnym narzędziem, którym można się posłużyć zarówno w kreowaniu oryginalnych rozwiązań, jak i przy rozwiązywaniu problemów, utrudniających postęp.

Istnieje wiele technik i metod twórczego myślenia. Prawdopodobnie najbardziej znany jest brainstorming i jego pochodne (tablica ogłoszeń, delphi, philips). Są to techniki oparte na swobodnym, nieskrępowanym produkowaniu rozwiązań problemu, których ocenianie jest odłożone na potem. Często stosowane są również metody oparte na metaforze lub analogii, np. synektyka. Stosunkowo najmniej znane są techniki przełamujące typowe, standardowe skojarzenia w obrębie różnych sieci skojarzeniowych. Tego typu narzędzia twórczego myślenia można stosować zarówno w grupie, jak i w pracy indywidualnej. Te właśnie metody oraz obszary ich zastosowań chciałabym opisać w tej publikacji.

ANALIZA MORFOLOGICZNA

Wyobraźcie sobie Państwo, że pracujecie w branży odzieżowej. Zbliżają się pokazy mody i Waszym zadaniem jest zaprojektować nowe, oryginalne buty plażowe. Załóżmy, że postanowiliście odwołać się do technik twórczego myślenia i wykorzystać analizę morfologiczną. Już sama nazwa tej metody wskazuje, że obiekt będzie badany i analizowany. Technikę tę stworzył amerykański astrofizyk F. Zwicky w latach 40 - tych. Pierwszą rzeczą, którą w tej sytuacji należy zrobić, to zastanowić się, z jakich elementów składają się buty. A więc zwykle obuwie składa się z: podeszwy, jakiegoś rodzaju zapięcia, i nazwijmy to, reszty. Następnym krokiem jest określenie jak największej ilości wariantów każdego z wyodrębnionych elementów buta. Dobrze jest puścić wodze fantazji i notować nawet bardzo zaskakujące pomysły. Podeszwa może więc być: gruba, cienka, falowana, jednokolorowa, wielokolorowa, przeźroczysta, z obcasem, bez obcasa, z obcasami z przodu i z tyłu podeszwy w kształcie prostopadłościanów o szerokości buta, w kształcie serca, świecąca, grająca itp. Zapięcie może stanowić: zamek, klamerka, sznurowadła, rzepy, haczyki, gumki, buty mogą nie mieć zapięcia itp. Pozostała część buta może być zrobiona ze: skóry, materiału, sztucznego tworzywa, z pasków, z łańcuchów zbudowanych ze skórzanych roślinek i zwierzątek itp. Każdy wymyślony przez nas wariant zapisujemy na odrębnej karteczce i wkładamy do odrębnych pojemników (w tym wypadku otrzymalibyśmy trzy kartoniki, a w każdym znajdowałyby się określenia, dotyczące jednego elementu składowego buta). Teraz następuje etap najprzyjemniejszy i najbardziej zabawny. W sposób przypadkowy losujemy po jednej kartce z każdego pojemnika i w ten sposób uzyskujemy pomysł na nowe, oryginalne obuwie.

W naszym przypadku moglibyśmy otrzymać:

PODESZWA ZAPIĘCIE "RESZTA"
Płaska, gruba Bez zapięcia, wsuwane, utrzymujące się na stopie dzieki paskom, jak sandały Wszystkie elementy buta są przeźroczyste. W środku każdego elementu buta (paska, podeszwy itp.) znajduje się płyn, a wnim pływają rybki, wodorosty (oczwiście zrobione ze sztucznego tworzywa) i inne obiekty, przedstawiające podwodny świat.

Na tym kończy się analiza morfologiczna. Jest ona źródłem wielu niekonwencjonalnych pomysłów, które oczywiście muszą zostać poddane dalszej obróbce i analizie. Pomysły te należy również dopasować do celu, jakiemu mają służyć. Silną stroną tej metody jest zapobieganie tendencyjności w myśleniu, co ułatwia przezwyciężanie niektórych barier psychicznych. Może to okazać się bardzo przydatne przy tworzeniu nowych produktów i usług lub modyfikowaniu dotychczasowej oferty. Analiza morfologiczna może być również stosowana, jako metoda wspomagająca dla innych technik twórczego myślenia.

TECHNIKA BISOCJACYJNA

Do opracowywania nowych produktów lub usług może być wykorzystywana technika bisocjacyjna. Składa się ona z czterech etapów:

  1. Określenie pożądanego stanu rzeczy, który chcemy osiągnąć (np. stworzenie czegoś nowego, ulepszenie istniejącego produktu lub stanu rzeczy).
  2. Określenie, czy to, nad czym pracujemy było już z czymś łączone (np. szkolenia z zabawą, produkty żywnościowe z przepisami).
  3. Określenie, czy obiekt, nad którym pracujemy można z czymś połączyć, aby uzyskać lepsze niż dotychczasowe rozwiązanie.
  4. Zastanowienie się, co z tych nowych połączeń wynika, jakie pomysły i rozwiązania powstały.
Cel Z czym było to już łączone Z czym można to połączyć Co z tego nowego połączenia wynika
Stworzyć produkt (np. naczynie żaroodporne), odróżniający się od konkurencji Z przepisami Z elementem ozdobnym Ozdobna misa, np. na owoce, która jednocześnie może być używana jako naczynie żaroodporne

Używając techniki bisocjacyjnej pracownicy jednej z hut szkła, w której prowadziłam zajęcia, stworzyli oryginalny pomysł na zwiększenie sprzedaży naczyń żaroodpornych do pieczenia drobiu. Postanowili połączyć produkt w postaci naczynia, służącego do pieczenia mięsa z elementami ozdobnymi. W ten sposób stworzyli rodzaj misy, która na co dzień może być używana jako ozdobny pojemnik, np. na owoce, a od czasu do czasu wykorzystywana jako naczynie żaroodporne.

PRZYPADKOWE SŁOWA

Do technik, wykorzystujących nietypowe skojarzenia i przełamujących bariery, które w naturalny sposób są wytwarzane przez nasz mózg, należy również metoda "przypadkowego słowa". Narzędzie to okazuje się szczególnie przydatne wtedy, gdy chodzi o udoskonalenie lub modyfikację istniejącego już obiektu. Załóżmy, że chcemy udoskonalić stolik nocny. Tworzymy więc listę przypadkowych rzeczowników, np. więzienie, biblioteka, żarówka itp. Następnie zastanawiamy się, co można z tych obiektów zapożyczyć i wykorzystać w udoskonalanym przedmiocie. Od słowa "więzienie" można przejąć ideę zamknięcia, niedostępności pewnych ważnych rzeczy, przechowywanych w stoliku nocnym (np. przed dziećmi), czyli stworzenie takiego zamknięcia stolika, który byłby trudny do otworzenia dla dzieci. Od wyrazu "biblioteka" można przejąć ideę dużej ilości przegródek na zwykle trzymane w stoliku nocnym rzeczy. Przegródki te byłyby dopasowane do obiektów, które należałoby w nich przechowywać. W ten sposób przedmioty te rzadziej by się gubiły. Od wyrazu żarówka można zapożyczyć ideę oświetlenia, które mogłoby być wmontowane w stolik. Tego typu oświetlenie można by było wysuwać na dowolną wysokość i ustawiać pod dowolnym kątem.

Jak, mam nadzieję, przekonaliście się Państwo po przeczytaniu lego artykułu, nie jesteśmy bezsilni wobec utrudnień, wynikających ze standardowego myślenia. Istnieją zasady i metody, których umiejętne stosowanie może pomóc w rozwiązywaniu problemów. Nie są to jednak gotowe przepisy czy algorytmy, które niezawodnie prowadzą do sukcesu. Techniki twórczego myślenia ułatwiają proces poszukiwania nietypowych rozwiązań, stwarzając sprzyjające ku temu warunki. Jednak uzyskane w ten sposób pomysły rozwiązań zwykle wymagają dalszej obróbki i udoskonalenia.

Go back